Eigentijdse notities door Hans Lander

 

 

 

 

De verantwoordelijkheid van de politieke partijen in een tijd van verwarring.

De paradox is dat ik al bijna 50 jaar lid ben van een van de grote traditionele partijen, de PvdA. Als overtuigd sociaal-democraat ben ik voorstander van een samenleving die uitgaat van een rechtvaardige verdeling van de middelen. Dat betekent niet dat ik tegen vormen van kapitalisme ben of  tegen bezit op zich. Integendeel, zeker als dat de vrucht is van hard werken en niet strijdig is met het algemeen belang. Waar ik wel tegen ben, is het geregeerd worden door het kapitaal. Wanneer een opeenhoping van kapitaal, een onderneming uitsluitend om zoveel mogelijk  winst te maken en een veronachtzaming van het algemeen belang een rechtvaardige samenleving belemmert of onmogelijk maakt, dan zal ik mij keren tegen die vorm van kapitalisme. Vanuit dat uitgangspunt heb ik grote bezwaren tegen het neoliberalisme dat sinds de jaren '80 van de vorige eeuw als een gif in onze samenleving is verspreid. De gevolgen daarvan ondervinden wij dagelijks. Niet het belang van de samenleving, niet het belang van het land, niet het belang van Europa, niet het belang van een rechtvaardige sociale wereldorde, maar het egoÔstische, kortzichtige en schadelijke eigenbelang overheerst. Die ontwikkeling dreigt onze samenleving te ontwrichten. Groeiende verschillen in bezit en toenemende ongelijkheid tekenen onze samenleving. 

De Fransman Thomas Piketty heeft in zijn boek Het kapitalisme in de 21e eeuw daarover boeiend en overtuigend geschreven. Hij is niet de eerste en niet de enige. Onder andere de Nobelprijswinnaar Joseph E. Stiglitz vroeg al aandacht voor "De prijs van de ongelijkheid".  Maar de klasse van de heersende politici schonk er geen aandacht aan. Kortzichtigheid of verblind door hebzucht? Of beide? Hoe dan ook, de prijs van dat maatschappelijk falen zullen wij betalen. De economische crisis waarmee we in deze eeuw zijn geconfronteerd is een rechtstreeks gevolg van het monetair kapitalisme dat voortvloeit uit het neoliberalisme.

Dat neoliberalisme, dat monetair kapitalisme,  dreigt een van de oorzaken te worden die leiden tot het uiteenvallen van de Europese Unie. Terugkerend nationalisme en extremistische stromingen dreigen een gevaar te worden voor de gehele westerse samenleving. In het bijzonder in Europa laten de gevolgen zich al zien. In Duitsland steekt het rechts extremisme weer de kop op, met als tegenhanger  de groei van een  fundamenteel linkse beweging. Het doet denken aan de jaren '20 en '30 van de vorige eeuw. 

In Frankrijk groeit het Front National  van de extreem rechtse Le Pen. De oude vader Le Pen, die de concentratiekampen en de vernietiging van de joden een "rimpeling in de geschiedenis" noemde,  ziet het glimlachend aan. Zelfs is het niet uitgesloten dat bij de volgende presidentsverkiezingen in Frankrijk het Front National onder leiding van zijn dochter een niet te onderschatten rol zal spelen. Niet slechts doordat het Front National wel eens de president zou kunnen leveren, maar meer nog doordat dat andere partijen naar rechts zullen opschuiven. Aldus toch een stukje extremisme realiserend. In Griekenland wordt het politieke landschap in steeds grotere mate beheerst door extremisme van links zowel als van rechts. Het lidmaatschap van de Europese Unie komt daarbij zeker op het spel te staan. Soortgelijke ontwikkelingen vinden plaats in andere Europese landen, in Spanje, in Portugal en in ItaliŽ. De Europese Unie, en zeker de muntunie,  dreigt uiteen te vallen. Aan de lange periode van groeiende welvaart en vrede lijkt een einde te zullen komen.

Ook in het in de loop van de  geschiedenis toch gematigde Nederland, rukt het rechts extremisme op. De partij van de populist Geert Wilders, grote vriend van het Front National en de familie Le Pen, zal bij de volgende verkiezingen wel eens de grootste partij kunnen worden. Een partij zonder leden. Maar met een leider die haat zaait tegen groeperingen van een andere afkomst en of religie." Wilt u meer of minder Marokkanen? Minder? Dan gaan we daar voor zorgen!"

Het doet me denken aan het Duitsland van de jaren '30 van de vorige eeuw, het Duitsland van Hitler, het Duitsland van Julius Streicher van "Der StŁrmer". Misschien is dat beeld overdreven en de vrees die dat inhoudt niet terecht. Maar, als een politiek leider haat zaait tegen groeperingen en tegen een bepaalde religie dan is de kans dat ontwikkelingen uit de hand lopen niet te verwaarlozen. Dan neemt de politiek leider het risico dat zijn volgelingen nog verder zullen gaan dan hij en daadwerkelijk kwaad zullen stichten. Daarvoor ben ik bevreesd.

De slappe houding van de gevestigde politieke partijen doet weinig tot niets om dit kwaad te keren. Integendeel, zij wekken de indruk om electorale redenen avances te maken naar het extremisme. Daarover ben ik ongerust. Als bewindslieden en andere politici er bij herhaling blijk van geven de grondwet en de wetten niet te respecteren, dan tonen zij  een onterecht gebrek aan respect voor de democratie en voor de belangen  van een rechtvaardige samenleving en een sociale rechtsstaat. Als zij de belangen van het kapitaal hoger stellen dan de belangen van een rechtvaardige en sociale samenleving, dan ondermijnen zij de toekomst van de samenleving. Kortzichtigheid, hebzucht, ongezonde persoonlijke ambitie, baantjesjagerij, corruptie? U mag het zeggen, ik denk er het mijne van. Zeker als ik kennis neem van de recente bedreigingen van onder andere moskeeŽn. Ter herinnering: Julius Streicher is door het tribunaal in Neurenberg ter dood veroordeeld en opgehangen. Voor hen die oproepen tot haat zou een veroordeling en een passende straf niet ongewenst zijn. Hoe eerder  hoe beter en beter nu dan later. De gevestigde politieke partijen doen weinig of niets om het tij te keren. Toch ben ik nog lid van een van die partijen. Hopend dat het toch nog goed komt.,,

Daarin schuilt zeker een paradox, een schijnbare tegenstelling. Maar: weet U een betere oplossing?

Hans Lander, 5 januari 2015

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

hanslander@gmail.com